Milo nam, e wybralicie Pastwo kalkulator naukowy SHARP EL-509V/509VH/531V/531VH. Niniejsza instrukcja ma za zadanie pomóc w zapoznaniu si z tym urzdzeniem. Naley j zachowa do dalszego wykorzystania. Poniej przedstawiono znaczenie symboli i komunikatów pojawiajcych si w górnej czci wywietlacza. Pojawia si na wywietlaczu, jeeli cale równanie lub wynik nie mog zosta wywietlone. Naley wówczas posluy si przyciskami [!] lub ["] Komunikat ten pojawia si na wywietlaczu po 2ndF: naciniciu przycisku drugiej funkcji [2ndF]. Oznacza on, e uaktywniona jest druga funkcja przycisku przedstawiona na klawiaturze w kolorze pomaraczowym. Komunikat ten pojawia si na wywietlaczu po HYP: naciniciu przycisku funkcji [hyp]. Oznacza on, e dostpne s funkcje hiperboliczne. Po naciniciu przycisków [2ndF][arc hyp] wywietlany jest komunikat ,,2ndF HYP" ALPHA Komunikat oznaczajcy, e moe zosta przeprowadzona operacja wprowadzenia i : wywietlania zawartoci pamici lub operacja wywietlania danych statystycznych. FIX SCI ENG: Komunikaty systemów notacji. DEG RAD GRAD: Komunikaty jednostek miary kta. Komunikat ten pojawia si na wywietlaczu po wlczeniu trybu oblicze statystycznych Komunikat oznaczajcy, e w pamici M: niezalenej jest przechowywana warto liczbowa. !": ZALECENIA · · · · · · Nie naley nosi kalkulatora w kieszeni spodni. Nie naley wystawia kalkulatora na dzialania ekstremalnych temperatur. Nie naley upuszcza kalkulatora lub poddawa silnym uderzeniom. Do czyszczenia naley uy mikkiej, suchej ciereczki. Nie naley przechowywa kalkulator w miejscach, w których moe rozprysn si na niego jaka ciecz. Jeli wystpuje którakolwiek z poniszych sytuacji, naley nacisn przycisk "RESET". Gdy kalkulator jest uywany po raz pierwszy Gdy wymienione zostaly baterie Gdy skasowane maj zosta wszystkie dane zapisane w pamici kalkulatora Gdy w wyniku bldu zablokowane zostan wszystkie przyciski kalkulatora. Jeli konieczna jest naprawa kalkulatora, naley zwróci si do autoryzowanego punktu serwisowego firmy SHARP. 509V/509VH/531V/531VH str. 1 509V/509VH/531V/531VH str. 3 TWARDA OBUDOWA PRZECZYTA PRZED ROZPOCZCIEM UYTKOWANIA KALKULATORA Notacja przycisków uyta w instrukcji W niniejszej instrukcji uyta zostala nastpujca notacja przycisków. ex X ln [ln] [2ndF][ex] [2ndF][ALPHA][X] Przycisk logarytmu Przycisk funkcji ex Przycisk oblicze z uyciem pamici WYWIETLACZ · Notacja zmiennoprzecinkowa · Notacja naukowa Symbole Linia równania Jak przedstawiono powyej, w przypadku uycia drugiej funkcji po przycisku [2ndF], w niniejszej instrukcji przedstawiona zostanie tylko druga funkcja. Zostanie to zapisane jako nacinicie przycisków [2ndF][druga funkcja], co oznacza, e najpierw naley nacisn przycisk [2ndF], a nastpnie przycisk wybranej drugiej funkcji (funkcja wydrukowana kolorem pomaraczowym nad przyciskiem). Pierwsza funkcja (lub cyfra), która widnieje na przycisku, nie zostanie w takim wypadku przedstawiona. Wprowadzane cyfry nie s przedstawiane w instrukcji jako przyciski, lecz jako cyfry. Wlczanie i wylczanie zasilania W celu wlczenia zasilania naley nacisn przycisk [ON/C]. W celu wylczenia zasilania naley nacisn przyciski [2ndF][OFF]. Mantysa Wykladnik (Podczas normalnego dzialania nie wszystkie komunikaty i symbole s wywietlane.) Jeeli wywietlana warto zawiera si w przedziale ±0.000000001 i ± 9999999999, na wywietlaczu widnieje tylko mantysa. W innych przypadkach wartoci wywietlane s w postaci wykladniczej. Sposób wywietlania liczb moe by zmieniany w zalenoci od typu oblicze. str. 2 EL-509V/509VH/531V/531VH str. 4 EL-509V/509VH/531V/531VH Sposoby kasowania liczb lub dziala Istniej trzy metody kasowania liczb lub dziala: [ON/C] Nacinicie tego przycisku powoduje wykasowanie wszystkich wartoci oraz funkcji i wzorów oblicze. (Nie dotyczy zawartoci pamici). Nacinicie tych przycisków powoduje wykasowanie wszystkich wartoci z wyjtkiem zawartoci wszystkich pamici niezalenej M. Powoduje te skasowanie zawartoci pamici statystycznych. Nacinicie tego przycisku powoduje wykasowanie wszystkich wartoci i pamici. [2ndF][CA ] [RESET] Edycja równania · Nacisn przycisk [!] lub przycisk ["] w celu przesunicia kursora (by wywietli równanie po obliczeniu wyniku, naley nacisn przycisk [!] lub przycisk ["]); · Jeeli zachodzi potrzeba usunicia cyfry, naley przesun kursor tak, aby znalazl si pod cyfr, która ma zosta skasowana, a nastpnie nacisn przycisk [DEL]; Wykonanie tej operacji powoduje usunicie cyfry lub znaku, w miejscu ustawienia kursor. · Jeeli zachodzi potrzeba wstawienia cyfry midzy cyfry istniejce, naley przesun kursor tak, aby znalazl si na nastpnym polu za cyfr, przed któr ma zosta wstawiona nowa cyfra, a nastpnie wprowadzi cyfr. Priorytety operacji Obliczenia s przeprowadzane w nastpujcej kolejnoci: 1. Funkcje poprzedzone argumentem (x-1, x2, n!, itp.) 2. Yx, x 3. Mnoenie wartoci przechowywanej w pamici (2Y itp.) 4. Funkcje po których nastpuje argument (sin, cos itp.) 5. Mnoenie funkcji (2sin30 itp.) 6. nCr, nPr 7. ×, ÷ 8. +, 9. =, M+, M-, M, "DEG, "RAD, "GRAD, DATA, CD, r, xy, % oraz inne operacje koczce obliczenia. · W przypadku uycia nawiasów, wyraenia zamknite nawiasami maj pierwszestwo przed innymi obliczeniami. USTAWIENIE POCZTKOWE Wybór trybu pracy Kalkulator moe pracowa w jednym z 3 opisanych poniej trybów pracy. W celu wyboru trybu pracy naley nacisn przyciski [2ndF][MODE], a nastpnie poda numer odpowiadajcy wybranemu trybowi pracy. [0] Standardowy tryb pracy: uywany podczas wykonywania operacji arytmetycznych, podstawiania arytmetycznego, oraz oblicze z udzialem funkcji. [1] Tryb oblicze statystycznych jednej zmiennej uywany do przeprowadzania oblicze statystycznych jednej zmiennej [2] Tryb oblicze statystycznych dla par zmiennych: uywany do przeprowadzania oblicze regresyjnych. 509V/509VH/531V/531VH str. 7 509V/509VH/531V/531VH str. 5 Funkcja powtarzania Kalkulator wyposaono w funkcj pozwalajc wywietli wprowadzone wczeniej równanie. W pamici mona zapisa równania o dlugoci do 142 znaków zakoczone znakiem koca oblicze (np. =). Po zapelnieniu pamici, zapisane w niej równania s kasowane poczwszy od najstarszego. Nacinicie przycisku [#] pozwala wywietli poprzednie równanie, a [$] - kolejne. Dodatkowo, nacinicie [2ndF][#] pozwala wywietli najstarsze równanie. # 3 (5 + 2) = $3×5+2= % 3 × 5 + 3 ×2 = równanie # równanie $ równanie % równanie $ · [ON/C] 3 [ ( ] 5 [+] 2 [ ) ][=] 3 [×] 5 [+] 2 [=] 3 [×] 5 [+] 3 [×] 2 [=] [2ndF][#] [$] [$] [#] 21. 17. 21. Po zmianie trybu pracy kasowana jest zawarto pamici tymczasowych, dane statystyczne, pami ostatniego wyniku. Wybór systemu notacji Kalkulator umoliwia wybór jednego z czterech systemów notacji wywietlanych wartoci. System ustalonej liczby miejsc po przecinku dziesitnym: wywietlana liczba posiada ustalon przez uytkownika liczb miejsc po przecinku dziesitnym. Jeeli wybrany jest ten sposób prezentacji liczb, na wywietlaczu widnieje komunikat FIX. SC System notacji naukowej: liczba jest wywietlana w I notacji naukowej. Jeeli wybrany jest ten sposób prezentacji liczb, na wywietlaczu widnieje komunikat SCI. Mantysa wartoci jest wywietlana z okrelon liczb cyfr znaczcych. ENG System notacji inynierskiej: liczba jest wywietlana w notacji inynierskiej. Jeeli wybrany jest ten sposób prezentacji liczb, na wywietlaczu widnieje komunikat ENG. Mantysa wartoci jest wywietlana z okrelon liczb miejsc po przecinku dziesitnym. Oprócz mantysy wywietlany jest wykladnik bdcy wielokrotnoci 3. System zmiennoprzecinkowy: Liczba jest wywietlana ze zmienn iloci miejsc po przecinku dziesitnym. Jeeli wybrany jest ten sposób prezentacji danych, na wywietlaczu nie widnieje aden komunikat. str. 8 EL-509V/509VH/531V/531VH FI X Zawarto pamici równa jest kasowana po naciniciu przycisków [2ndF][CA], [2ndF][OFF], RESET, zmianie trybu pracy, [2ndF][RANDOM], [2ndF][Ans], konwersji/ zmianie jednostek miary kta oraz po konwersji wspólrzdnych, zapisaniu wartoci w pamici tymczasowej i niezalenej i wprowadzeniu/ skasowaniu danych statystycznych. str. 6 EL-509V/509VH/531V/531VH 100000÷3 = [zmienny przecinek] [ON/C]100000 [÷] 3 [=] 33333.33333 [FIX] [2ndF][FSE] 33333.33333 [2 miejsca po przecinku] [2ndF][TAB]2 33333.33 [SCI] [2ndF][FSE] 3.33 × 104 [ENG] [2ndF][FSE] 33.33 × 103 [zmienny przecinek] [2ndF][FSE] 33333.33333 · Wartoci poza zakresem 0.000000001 x 9999999999 wywietlane s w notacji naukowej. Okrelenie jednostek miary kta Kalkulator umoliwia ustawienie jednej z trzech jednostek miary kta: Stopnie (°) Radiany (rad) Grady (g) Na wywietlaczu pojawia si komunikat DEG Na wywietlaczu pojawia si komunikat RAD Na wywietlaczu pojawia si komunikat GRAD DEG RAD GRAD sin 60o = cos [ rad ] = 4 tan-11=[g] (cosh 1.5 + sin 1.5)2 = tanh-1 5 = 7 = sin-1 x, = tan-1 x -90 90 - - 2 2 -100 100 =cos-1 x 0 180 0 0 200 0.866025403 0.707106781 [ON/C] [sin] 60 [=] [DRG] [cos] [( ] [2ndF] [] [÷] 4[ ) ] [=] W celu okrelenia jednostek miary kta naley nacisn przycisk [DRG]. Kade nacinicie przycisku [DRG] powoduje wybór jednostek miary kta w sekwencji DEG RAD GRAD DEG itd. In 20 = log 50 = e3 = 101.7 = 11 + 67 OBLICZENIA NAUKOWE · · · Nacisn przyciski [2ndF][MODE][0] wprowadzi standardowy tryb pracy. Przed rozpoczciem oblicze naley nacisn przycisk [ON/C], by skasowa zawarto wywietlacza. Jeeli na wywietlaczu widnieje jeden z komunikatów FIX, SCI lub ENG, naley go usun przez nacinicie przycisków [2ndF][FSE]. str. 9 8-2-34×52 = 1 (123) 4 = 49 - 4 81 = [DRG][2ndF] [tan-1] 1 [=] [DRG] 50. [ON/C] [ (] [hyp][cos] 1.5 [+] [hyp][sin] 1.5 [ )] [x2] [=] 20.08553692 [2ndF][arc hyp][tan] [( ] 5 [÷] 7 [ )][=] 0.895879734 [In] 20 [=] 2.995732274 [log] 50 [=] 1.698970004 [2ndF] [e×] 3 [=] 20.08553692 [2ndF] [10x]1.7 [=] 50.11872736 6 [2ndF] [x -1] [+] 7[2ndF] [x -1] [=] 0.309523809 8 [y ×] 2 [+/-] [-] 3 [y ×] 4 [×] 5 [x 2][=] -2024.984375 12 [y ×] 3 [y ×] 4 [2ndF] [x -1] [=] 6.447419591 [2ndF] [] 49 [-] 4 4. [2ndF] [x] 81 [=] str. 11 509V/509VH/531V/531VH 509V/509VH/531V/531VH Obliczenia arytmetyczne 45+285+3 = [ON/C] 45 [+] 285 [÷] 3 [=] [ ( ] 18 [+] 6 [ )] [÷] 18 + 6 = [ ( ] 15 [ -] 8[=] *1 15 - 8 42×(-5) + 120= 140. 3.428571429 42 [×] 5 [+/-] -90. [+] 120 [=] 5 [Exp] 3 [÷] (5×103 ) + 1250000. 4 [Exp] 3 [+/-] [=] (4×10-3 ) = · Moliwe jest pominicie nawiasów [ ) ] jeli wystpuj one tu przed znakiem [ =] lub [M+]. Obliczenia wykorzystujce czynniki stale 34 + 57 = 45 + 57 = 68 × 25 = 68 × 40 = · 34 [+] 57 [=] 45 [=] 68 [×] 25 [=] 40 [=] 91. 102. 1700. 2720. 4! 10P3 = 5C2 = 500×25 % = 120÷400 =? % 500+ (500× 25 %) = 400-(400× 30 %) = 4 [2ndF] [n!] [=] 10 [2ndF] [n Pr]3 [=] 5 [n Cr] 2 [=] 500 [×] 25 [2ndF][%] 120 [÷] 400 [2ndF][%] 500 [+] 25 [2ndF][%] 400 [-] 30 [2ndF][%] 24. 720. 10. 125. 30. 625. 280. Dodawany czynnik staje si stal. Odejmowanie i dodawanie przeprowadzane s w ten sam sposób. Mnona staje si stal. Liczby losowe Nacinicie przycisków [2ndF][RANDOM][=] powoduje wygenerowanie trzycyfrowej liczby pseudolosowej. W celu generacji nastpnej liczby losowej naley nacisn przycisk [=]. Operacj t mona przeprowadzi zarówno w standardowym trybie pracy jak i w trybie oblicze statystycznych. · Liczby losowe wykorzystuj pami Y. Kada liczba losowa jest generowana na podstawie wartoci przechowywanej w pamici Y (seria liczb pseudolosowych). Zmiana jednostki miary któw 90o [rad] [g] [°] sin-10.8 = [o] [rad] [g] [°] str. 12 [ON/C] 90 [2ndF] [DRG"] [2ndF] [DRG"] [2ndF] [DRG"] [2ndF] [sin-1]0.8 [=] [2ndF] [DRG"] [2ndF] [DRG"] [2ndF] [DRG"]] 90. 1.570796327 100. 90. 53.13010235 0.927295218 59.03344706 53.13010235 Funkcje · Przed rozpoczciem oblicze naley wybra jednostk miary któw (patrz punkt ,,Wybór jednostek miary któw"). · Wyniki oblicze wartoci funkcji trygonometrycznych odwrotnych wywietlane s w nastpujcym zakresie: str. 10 EL-509V/509VH/531V/531VH EL-509V/509VH/531V/531VH Obliczenia z wykorzystywaniem pamici Kalkulator posiada jedn pami niezalen (M), jedn pami ostatniego wyniku oraz sze pamici tymczasowych (A - D, X, Y). S one dostpne w standardowym trybie pracy. Pamici tymczasowe (A - D, X, Y) Pamici tymczasowe A - D, X oraz Y mog one by traktowane jak zmienne a zapisana w nich warto moe by wykorzystywana w równaniach. [STO][A] - [D], [X], [Y]: Wprowadzenie wywietlanej wartoci do okrelonej pamici tymczasowej (A - D, X, Y). [RCL][A] - [D], [X], [Y] lub [2ndF][ALPHA][A] - [D], [X], [Y] [=]: Wywietlanie wartoci przechowywanej w pamici tymczasowej (wybranej przez nacinicie odpowiedniego przycisku literowego). · Zawarto pamici tymczasowej zostaje skasowana w momencie zmiany trybu pracy lub w momencie wprowadzenia do niej wartoci zerowej. Pami niezalena (M) [STO][M]: Wykasowanie zawartoci pamici niezalenej oraz wprowadzenie do niej wywietlanej wartoci. [RCL][M] lub [2ndF][ALPHA][M][=]: Wywietlanie wartoci przechowywanej w pamici niezalenej. [M+]: Dodanie wywietlanej wartoci do wartoci przechowywanej w pamici niezalenej. [2ndF][M-]: Odjcie wywietlanej wartoci ...